ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

สร้างเมื่อ 04 กรกฎาคม 2560 | ผู้ชม 30 ครั้ง

ความหมายของกฎหมาย
1. ตามแนวคิดของสำนักกฎหมายบ้านเมือง
(Legal Positivism)
- John Austin “กฎหมาย คือ คำสั่งของรัฏฐาธิปัตย์หรือผู้มีอำนาจ
สูงสุดในแผ่น ดิน หากไม่ปฏิบัติตามแล้ว จะได้รับโทษ”
- พระเจ้า บรมวงค์เธอกรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ “กฎหมายนั้น คือ คำสั่งทั้งหลายของผู้ปกครองว่าการแผ่นดินต่อราษฎรทั้งหลาย เมื่อไม่ทาตาม
แล้ว ตามธรรมดาต้องรับโทษ”
- ศ.หยุด แสงอุทัย “กฎหมาย ได้แก่ ข้อบังคับ
ของรัฐซึ่งกำหนดความประพฤติของมนุษย์ ถ้าฝ่าฝืนจะได้รับผลร้ายหรือถูกลงโทษ”
กฎหมายเป็นเรื่องเจตจำนง(will) แทนที่ความเป็นธรรมหรือเหตุผล
- กฎหมายของพรรคนาซี (Nazi Law in German) ค.ศ.1933-1945
ไม่สนใจว่าการเข้า สู่อำนาจรัฐชอบธรรมหรือไม่
- คณะปฏิวัติคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ คณะบุคคลเหล่านั้นเมื่อยึดอำนาจการปกครองแผ่นดินได้แล้ว ได้ประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญที่ใช้บังคับ
อยู่ในเวลานั้น แล้วออกประกาศคำสั่ง ของคณะบุคคลที่เรียกชื่อต่างๆ เหล่านั้นออกมาใช้บังคับ เป็นกฎหมาย
ประกาศคำสั่ง ของคณะบุคคลเป็นกฎหมายหรือไม่
ฎีกาที่ 45/2496, 1662/2506 เมื่อคณะปฏิวัติได้ยึดอำนาจการปกครองสำเร็จ หัวหน้า คณะปฏิวัติย่อมเป็นผู้ใช้ อำนาจอธิปไตย ประกาศคณะปฏิวัติย่อมมีผลเป็นกฎหมายได้ แม้ว่าพระมหากษัตริย์จะมิได้ทรงตราขึ้นตามคำแนะนาของรัฐสภาก็ตาม
 ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองวินิจฉัย ว่าประกาศคณะปฏิรูปกาปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็น ประมุข (คปค.) ฉบับที่ 30 เรื่อง แต่งตั้ง
คณะกรรมการตรวจสอบทรัพย์สินฯ (คตส.) มีฐานะเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับได้

หลักกฎหมายที่มาจากเหตุผลถูกต้องตามธรรมชาติ
การฆ่าคนตายมีความผิด                                                        กฎหมายอาญา
เมื่อเจ้ามรดกตายมรดกย่อมตกแก่บุตรทุกคนของเจ้ามรดก              กฎหมายแพ่ง
มนุษย์ทุกคนย่อมมีเสรีภาพในการกระทำที่ไม่เป็นภัยต่อบุคคลอื่น      กฎหมายมหาชน,รธ.น.
ยุคกฎหมายของนักกฎหมาย

-- หลักกฎหมาย หรือหลักนิติศาสตร์ ใช้เหตุผลปรุงแต่งทางกฎหมาย(Artificial Justice
Reason)
- กฎหมายกับศีลธรรมเริ่มแยกออกจากกัน
- ใน ป.พ.พ.มาตรา 193/9-193/35 เรื่องอายุความ คนที่ไม่ใช้สิทธิ
ภายในกำหนดเวลาของกฎหมาย เรียกว่า “สิทธิเรียกร้องขาดอายุความ ”
 เรื่องครอบครองปรปักษ์ ป.พ.พ. มาตรา 1382 คือ การครอบครอง
ทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลา 10 ปี ถ้า เป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกัน เป็นเวลา 5 ปี บุคคลนั้น ได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินนั้น
หลักกฎหมายที่มาจากเหตุผลปรุงแต่งจากนักกฎหมาย
การฆ่าคนอื่นตายเพราะป้องกันตนเองย่อมไม่มีความผิด   กฎหมายมหาชน กฎหมายอาญา

การเข้าใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินที่เจ้าของทอดทิ้งการครอบครองแล้วย่อมชอบด้วยกฎหมาย กฎหมายเอกชน กฎหมายทรัพย์

หลักกฎหมายที่มาจากเหตุผลเทคนิค การถือครองปืนย่อมไม่ชอบด้วยกฎหมายหากไม่ได้รับอนุญาตจากรัฐ   กฎหมายมหาชน  กฎหมายว่าด้วยอาวุธปืน  การมียาเสพติดไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายมีความผิดตามกฎหมาย กฎหมายมหาชน  กฎหมายป้องกันและปราบปรามยาเสพติด



อิทธิพลของแนวคิดสิทธิตามธรรมชาติ
 การประกาศอิสรภาพของอเมริกาจากประเทศอังกฤษ ค.ศ. 1776
 การปฏิวัติฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1789 จัดทำคำประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง
 แนวคิดรัฐธรรมนูญนิยม จากสัญญาประชาคมไปสู่รัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรที่ให้หลัก ประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนภายใต้การปกครองระบอบประชาธิปไตย หรือหลักการปกครองภายใต้กฎหมาย
 หลักนิติธรรม The Rule of Law
 การกระทำของรัฐต้องชอบด้วยกฎหมายหากรัฐกระทำไปโดยฝ่าฝืนกฎหมายหรือไม่มีกฎหมายให้อำนาจกระทำ ประชาชนที่เสียหายย่อมมีสิทธิฟ้องศาลให้เยียวยาความเสียหายได้
ประชาชนทุกคนย่อมมีสิทธิในการได้รับประกันสิทธิเสรีภาพอย่างเท่าเทียมกัน ไม่มีใครจะถูกลงโทษยกเว้นได้รับการพิจารณาพิพากษาโดยศาลเท่านั้น
อิทธิพลต่อระบบกฎหมายไทย
 ทำหน้าที่คอยถ่วงดุลให้ผู้ปกครองใช้อำนาจไม่เกินขอบเขตของกฎหมาย
 ประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ของไทยมีหลักพื้นฐานของกฎหมายธรรมชาติ ได้แก่ หลักความเสมอภาค เสรีภาพ ภราดรภาพ
 การเสนอแนวคิดสิทธิมนุษยชนในรัฐธรรมนูญ 2540 และร.ธ.น. 2550



อิทธิพลต่อระบบกฎหมายไทย
 กฎหมายมหาชนในการแทรกแซงทางเศรษฐกิจ สังคม เพื่อคุ้มครองผู้ที่อ่อนแอกว่า
 กฎหมายสวัสดิการสังคม กฎหมายคุ้มครองแรงงาน กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค กฎหมายการโอนกิจการเป็นของรัฐ กฎหมายผู้สูงอายุ กฎหมายประกันการว่างงาน
ลักษณะของกฎหมาย
1.1. ลักษณะของกฎหมายตามแนวคิดสำนักกฎหมายบ้านเมือง
1. กฎหมายต้องเป็นคำสั่ง หรือข้อ บังคับ
- คำสั่ง หรือข้อบังคับ หมายถึง การแสดงออกโดยมีข้อ ความในลักษณะที่เป็นการบังคับหรือบงการให้กระทำหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง
2. กฎหมายต้องกำหนดขั้นโดยรัฏฐาธิปัตย์
3. กฎหมายต้องมีผลบังคับ เป็นการทั่วไป
4. กฎหมายต้องมีสภาพบังคับ
สภาพบังคับย่อมแตกต่างกันตามประเภทของกฎหมาย


1. สภาพบังคับทางอาญา
- โทษตามกฎหมายอาญา
- โทษตามกฎหมายพิเศษ
- วิธีการเพื่อความปลอดภัย
- วิธีการส าหรับเด็กและเยาวชน (ทัณฑ์ )
อายุเท่าไรจึงจะได้รับการคุ้ม ครองตามกฎหมาย
 เหตุยกเว้นโทษ : เด็กกระทำความผิด
            เหตุยกเว้นโทษสำหรับผู้กระทำความผิดที่เป็นเด็กอายุไม่เกิน 10 ปี และไม่เกิน 15 ปีนั้น กฎหมายพิจารณาถึงตัวผู้กระทำผิดที่เป็นเด็ก ยังไม่รู้ผิดชอบชั่วดีเหมือนกันกับผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์และรู้ผิดรู้ชอบ เด็กนั้นตามอายุแล้วยังเป็นวัยที่ยังไร้เดียงสา ถึงจะหลงผิดกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาก็ตาม ก็ต้องเข้าใจว่าเด็กเหล่านั้นกระทำความผิดตามความนึกคิดแบบเด็ก ซึ่งอาจจะขาดการไตร่ตรองถึงผลที่จะตามมา อีกทั้งการลงโทษทางอาญาแก่เด็กที่กระทำความผิดยังเป็นโทษมากกว่าเป็นผลดี เพราะจะเป็นการผลักดันให้เด็กที่หลงผิดกลายไปเป็นอาชญากรรมที่รุนแรงขึ้นในอนาคตซึ่งแนวคิดนี้กลายเป็นนโยบายทางอาญาที่ในแต่ละประเทศนำไปใช้เพื่อยกเว้นโทษให้กับผู้กระทำความผิดที่เป็นเด็ก แต่จะมีความแตกต่างกันบ้างในเรื่องของอายุ ว่าจะยกเว้นโทษให้เด็กอายุเท่าไหร่ ซึ่งแต่เดิมของไทยนั้นยกเว้นโทษให้สำหรับเด็กที่อายุไม่เกิน 7 ปี แต่ต่อมาก็ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาโดยในปัจจุบันยกเว้นโทษให้สำหรับเด็กที่กระทำความผิดที่มีอายุไม่เกิน 10 ปี
ประมวลกฎหมายอาญา ❯ มาตรา 73
            มาตรา 73  เด็กอายุยังไม่เกินสิบปี กระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดเด็กนั้นไม่ต้องรับโทษ ให้พนักงานสอบสวนส่งตัวเด็กตามวรรคหนึ่งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองเด็ก เพื่อดำเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น


2. สภาพบังคับทางแพ่ง
- ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
 นิติกรรม โมฆะ ,โมฆียะ
 ละเมิด เรียกค่าเสียหาย
 สัญญา เรียกเบี้ยปรับ , ริบมัดจำ ,ให้กระทาการอย่างใดอย่างหนึ่ง
 หนี้ ยึดทรัพย์ขาดทอดตลาด
 ครอบครัว ฟ้องหย่า, เรียกค่าทดแทน ,ขอแบ่งทรัพย์สิน

นิติกรรม หมายถึงการใดๆของบุคคลที่กระทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัครมุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคล เพื่อ ก่อ ให้เกิดการเคลื่อนไหวแห่งสิทธิ
โมฆะ คือ การกระทานิติกรรมที่เป็นการสูญเปล่าไม่มีผลใดๆเกิดขึ้นตามกฎหมาย คู่กรณีจะเรียกร้องบังคับ กัน ไม่ได้ นิติกรรมที่เป็นโมฆะ ได้แก่
- นิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย พ้นวิสัยหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน มาตรา 150 (ป.พ.พ.)
การกระทำที่มีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เช่น

- สัญญาจ้างหญิงเป็นภรรยาน้อยของตน
- ข้อตกลงไม่ให้ดำเนินคดีอาญาแผ่นดินหรือถอนฟ้อง
- สัญญาไม่ประกอบอาชีพแข่งขัน กับ นายจ้าง
- สัญญาให้สินบนแก่เจ้า พนักงาน

นิติกรรมที่ทำไม่ถูกต้องตามแบบ

แบบของนิติกรรม
หากไม่ทำตามแบบนิติกรรมจะตกเป็นโมฆะ
แบบมี 4 ประเภท ดังนี้
1. นิติกรรมที่ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงาน
เจ้าหน้าที่
2. นิติกรรมที่ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
3. นิติกรรมที่ต้องทำเป็นหนังสือต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
4. นิติกรรมที่ต้องทำเป็นหนังสือ


ผลของนิติกรรมที่เป็นโมฆะ
ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอ้างความเสียเปล่าของนิติกรรมได
* ถ้า มีการส่งมอบทรัพย์สินให้คืนทรัพย์สินแก่อีกฝ่าย
- สำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สิน
 คือ.............................
 เช่น
- สัญญาจ้างทำขนมแต่ทำไม่เป็น
- สัญญาจะขายที่ดินแต่พบว่า ที่ดินอยู่ในเขตห้ามสร้างอาคารสูง
นิติกรรมที่ถูกกลฉ้อฉล
 คือ.........................................................
 เช่น หลอกขายนาฬิกาฝังเพชรปลอม
เสนอขายสินค้าเกินความเป็นจริง
นิติกรรมที่ถูกข่มขู่
 เช่น ใช้ปืนขู่ให้ทำหนังสือรับสภาพหนี้หรือเขียนเช็คทั้ง ที่ไม่มีหนี้ต่อกน
ผลของนิติกรรมที่เป็นโมฆียะ
1. นิติกรรมที่เป็นโมฆียะอาจถูกบอกล้าง
กำหนดเวลาบอกล้างภายใน 1 ปี นับ แต่เวลาที่อาจให้
สัตยาบันได้ หรือ10 ปี นับ แต่วัน ทำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะนั้น
2. นิติกรรมที่เป็นโมฆียะอาจให้สัตยาบันได้
สภาพบังคับทางแพ่งตามกฎหมายอื่น

 ประมวลรัษฎากร
 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา  ริบประกัน

สภาพบังคับทางกฎหมายมหาชน

- เพิกถอนคำสั่ง ทางปกครอง คือการทำให้คำสั่ง หรือกฎหมายไม่มี
ผลบังคับ มาตั้ง แต่เริ่มต้น ที่ออกคาสั่งหรือกฎหมาย
- ยกเลิกคำสั่ง ทางปกครอง คือการทำให้คำสั่ง หรือกฎหมายสิ้นผล
บังคับ ตั้งแต่วัน ที่ถูกยกเลิกเป็นต้น ไป ไม่มีผลใช้ในอนาคต
- รัฐชดใช้ค่าเสียหาย เช่น พ.ร.บ. ความรับผิดทางละเมิดของ
เจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 พ.ร.บ.ค่าตอบแทนและค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544

สภาพบังคับทางกฎหมายมหาชน
- มาตรการทางวินัย
- การไม่อนุมัติงบประมาณ
- มาตรการอื่นๆ เช่น ยึด ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพหรือการถอนใบอนุญาตประกอบกิจการ


ความสำคัญของกฎหมาย
ความสำคัญของกฎหมายในเรื่องความยุติธรรม
เพลโต้ และอริสโตเติ้ล อธิบายทฤษฎีความยุติธรรมเป็น 2 ลักษณะ คือ
1. ความยุติธรรมในเชิงแบ่งสันปันส่วน
- คำนึงถึงความแตกต่างกัน ของบุคคล ความด้อยกว่า หรือ เหนือกว่า ในเรื่องความสามารถของบุคคล
2. ความยุติธรรมในเชิงทดแทนหรือชดเชย
- เมื่อมีการล่วงเกินสิทธิของผู้อื่่นและเกิดความเสียหาย จำเป็นต้องมีการแก้ไขให้กลับ คืนสู่ความเป็นธรรม

ความสำคัญของกฎหมายในชีวิตประจำวัน
เกี่ยวข้องตั้ง แต่เกิดจนตาย
กฎหมายเปรียบเป็นวิศวกรทางสังคม (Social Engineering)
บุคคลไม่อาจปฏิเสธว่า ไม่รู้กฎหมาย แต่มีข้อยกเว้น ตามประมวลกฎหมายอาญา เป็นเหตุลดโทษ ตามมาตรา 64 “บุคคลจะแก้ตัว ว่า ไม่รู้กฎหมายเพื่อให้พ้น ความรับผิด ทางอาญาไม่ได้ แต่ถ้าศาลเห็นว่าตามสภาพและพฤติการณ์ ผู้กระทำผิด อาจจะไม่รู้กฎหมายบัญญัติว่า การกระทำนั้น เป็นความผิด ศาลอาจอนุญาตให้แสดงพยานหลักฐานต่อศาล และถ้าศาลเชื่อว่าผู้กระทำผิด ไม่รู้ว่า กฎหมายบัญญัติ เช่นนั้น ศาลจะลงโทษน้อยกว่า ที่กฎหมายกำหนดไว้ก็ได้”

Update : 17 กรกฎาคม 2560 (14:10)

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

  • กฎหมายคืออะไร

    กฎหมายคืออะไร
    ผู้ชม 26 ครั้ง

  • ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

    ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย
    ผู้ชม 31 ครั้ง

  • กฎหมายแพ่งเกี่ยวกับนิติกรรมและสัญญา

    กฎหมายแพ่งเกี่ยวกับนิติกรรมและสัญญา
    ผู้ชม 53 ครั้ง

MORE ALL